Elke maand geven we in ons café-restaurant een podium aan nieuwe kunst. Deze en volgende maand staat het werk van Mark Schalken centraal. Op 3 oktober is hij bovendien te gast bij Pakhuis de Zwijger in het programma Eet mij niet #3 – Hoe stapt Amsterdam over op een diervriendelijk menu? Daarnaast is zijn strip voor €7,50 te koop bij ons aan de bar!
Hier lees je zijn verhaal: over zijn strip, zijn carrière als kunstenaar en tekenaar en zijn grote betrokkenheid bij maatschappelijke thema’s zoals dierenwelzijn en milieu.
Ik ben een Amsterdamse kunstenaar en grafisch ontwerper. Soms schrijver of organisator. Sinds tien jaar is tekenen is voor mij hét medium dat alles met alles verbindt. Met getekende verhalen maak ik maatschappelijke kwesties invoelbaar voor een breed publiek. Verhalen die willen verbinden, maar soms moeten schuren. De geëxposeerde strips, die pleiten voor een plantaardige toekomst, hangen in het café-restaurant dat nog vlees serveert.
Ik heb ruim twintig jaar een grafisch ontwerpbureau gehad en begon steeds vaker eigen projecten te initiëren. Tijdens corona bedacht en maakte ik (met 15 anderen) de graphic novel ‘De vleesvrije stad (in 10 jaar)’. De boekpresentatie was in Pakhuis de Zwijger. Vlak daarna liep ik in vier maanden van Amsterdam naar Rome. Onderweg ontmoette ik naast vele mensen ook bomen en dieren: zwaluwen, everzwijnen, naaktslakken… Sinds die tijd focus ik me op thema’s die mij echt raken. Zoals dierenrechten dus. Of, op een dieper niveau: wie of wat blijft ongezien in onze samenleving? Wie hebben er wel of geen stem? Een tweede, verwant thema in mijn kunstpraktijk, is erotiek en mijn Queer identiteit. Minder zichtbaar op de expositie, maar kijk gerust op mijn website.
In 2023 benaderde ik Pakhuis de Zwijger en organiseerden we voor het eerst stadsdebat ‘Eet mij niet’, over de vraag: hoe stapt Amsterdam over op een diervriendelijk menu? Aanstaande 3 oktober ben je van harte welkom op de derde editie. Ik ben een van de vele sprekers en vertel over een nieuw project: het Koeienmonument Amsterdam.
Ik woon in West bij het Foodcenter aan de Jan van Galenstraat, waar tot 2017 het laatste slachthuis van Amsterdam stond. Dit terrein wordt herontwikkeld tot appartementenwijk en nu droom ik als kunstenaar en buurtbewoner van iets unieks: het eerste monument ter wereld voor geslachte dieren. Een aanklacht tegen de dierenindustrie én een ode aan de band tussen mens en dier. Sinds een jaar werk ik aan dit Koeienmonument en voer ik gesprekken met buurtbewoners, ambtenaren en verwante kunstenaars, over hoe dit monument vorm kan krijgen. De realisatie gaat enkele jaren duren. Ondertussen maak ik een serie stripverhalen waarin de achtergronden van het monument tot leven komen. De eerste twee strips (op groot formaat) vormen nu de hoofdmoot van de expositie. Ik ben van plan er komend jaar nog zo’n tien te tekenen.
Inkt en houtskool zijn mijn favoriete tekenmaterialen. Het vloeiende, wendbare van inkt en het tedere of brute karakter van houtskool. Mijn vrije werk is soms enkele meters groot, maar de strips teken ik natuurlijk voor een klein formaat. Wel mix ik daarbij graag allerlei stijlen en materialen: van rietpen tot graffiti-viltstift. Zo werden de koeienstrips collages van tekenstijlen en papiersoorten. Soms met een journalistieke intentie, soms meer de verbeelding prikkelend. Deze collage-vorm paste ik voor het eerst toe in het boekwerkje ‘De tedere activist’ uit 2024. Dat gaat over een voorbeeldfiguur voor mij: de joodse en homoseksuele dichter-journalist Jacob Israël de Haan, een moedige kunstenaar. In Amsterdam in 1904 schreef hij Nederlands eerste homoroman; in 1924 werd hij in Jeruzalem vanwege zijn felle kritiek op het zionisme vermoord.
Als tekenaar kan ik verhalen creëeren over de wereld zoals die is én zoals die zou kunnen zijn. Het lijden tonen en de schoonheid verbeelden. De schilder- en tekenhand van stadsgenoot Rembrandt maakt zichtbaar dat er geen harde breuk is tussen mensen en (andere) dieren. Alle tekenen is verlangen: een poging het getekende – deze raadselachtige wereld – te benaderen.
Naast de strips zie je op de expositie een portret in Oost-Indische inkt van een gorilla, waaraan je ziet dat tekenen voor mij een spontane en fysieke daad is. Geschilderd in 2022, toen ik las dat er in Amsterdam nog steeds apen worden gebruikt (resusapen, door het Herseninstituut) voor dierproeven waaraan ze uiteindelijk sterven.
Tot slot hangen er bij de achterramen van het café twee grote affiches, met een duistere versus positieve insteek. Ze zijn gemaakt voor de A12-blokkades van Extinction Rebellion.
Ik hoop dat de kijker door mijn koeienstrips wordt verrast en bemoedigd: ook jij kunt bijdragen aan een stad die vooroploopt in de cultuuromslag naar een plantaardig etende wereld. Zonder milieuvernietiging, zonder uitbuiting van mens en dier.
Het werk van Mark is van 9 september tot eind oktober te zien in het cafe-restaurant. Kom je gezellig bij ons eten? Je kunt nu gemakkelijk een reservering maken via onze webpagina.
