Vorige week heeft Nederland het voorstel voor de meerjarenbegroting van de Europese Commissie voor de tweede keer afgewezen. Het gaat om de meerjarenbegroting van de Europese Unie voor 2028-2034. Waarom heeft de Nederlandse regering het voorstel van de Commissie afgewezen? Wat houdt deze meerjarenbegroting in? En wat staat er op het spel?
Meld je hier gratis aan voor het programma over de Europese begroting op 27 oktober om 19:30 in Pakhuis de Zwijger.
Waar hebben we het over?
De meerjarenbegroting is een financieel kader voor de 27 lidstaten van de Europese Unie voor zeven jaar, waarin staat waaraan het geld van de Europese Unie (EU) uitgegeven gaat worden. In de begroting wordt per thema berekend wat er uitgegeven moet worden. Voorbeelden van deze thema’s zijn: landbouw, veiligheid en concurrentievermogen.
Het proces werkt als volgt: de Europese Commissie doet een begrotingsvoorstel, dat alle lidstaten unaniem goed moeten keuren. Vervolgens moet het Parlement een absolute meerderheid halen voor het voorstel. De Commissie deed het eerste voorstel al in juli 2025, omdat de vorige begrotingsonderhandelingen hebben bewezen dat het lang kan duren voordat alle lidstaten en het Parlement tot een akkoord komen. De huidige begroting loopt bijna af en per 1 januari 2028 moet de volgende ingaan.
De zuinige zes
Zes lidstaten zijn uitermate kritisch op het begrotingsvoorstel en willen dat de Commissie een andere weg inslaat. Deze lidstaten worden samen de ‘zuinige zes’ genoemd en Nederland is daar een van. Premier Rob Jetten reageerde ontsteld op het eerste voorstel en vond het ‘onacceptabel’. Volgens hem was het begrotingsvoorstel te hoog, de bijdrage voor lidstaten te hoog én had het voorstel de verkeerde prioriteiten. Het voorstel bedraagt €2000 miljard en is begroot voor zeven jaar (2028-2034). Dit komt uit op €285 miljard per jaar. Om dit te vergelijken met de Nederlandse begroting: die is nu €450 miljard per jaar.
De zuinige zes vinden dit voorstel van €2000 miljard economisch en politiek gezien niet haalbaar. Ze willen dat de begroting met honderden miljarden euro’s wordt verlaagd en dat het geld effectief uitgegeven wordt aan de juiste thema’s.
Lidstaten met andere prioriteiten
Welke thema’s de juiste zijn, verschilt per lidstaat. De lidstaten zijn te verdelen in twee kampen: de landen die meer geld willen voor landbouwbeleid en achtergestelde regio’s – traditioneel de twee grote kostenposten in de begroting. En landen die meer focus willen op concurrentievermogen en defensie – thema’s die meer gaan over de toekomst van de Europese Unie.
Nederland bevindt zich in het tweede kamp. Deze lidstaten pleiten voor meer geld voor innovatie, defensie en veiligheid en economisch concurrentievermogen, maar ook voor bezuinigingen op de uitgaven aan landbouw en achtergestelde regio’s.
Maar over welke verdeling gaat het eigenlijk? In haar voorstel van 2025 legde de Commissie de nadruk op concurrentievermogen en trok ze minder geld uit voor landbouw. Dat is de richting die de zuinige zes op wil. Toch waren zij niet tevreden: de verschuiving was niet drastisch genoeg en de totale begroting bleef te hoog. Begin oktober 2026 kwam de Commissie met een nieuw voorstel met een lager totaalbedrag (€1825 miljard). Maar daardoor kromp ook het budget voor concurrentievermogen, en dat was weer niet wat de zuinige zes wilden. De Nederlandse regering en andere lidstaten stuurden het voorstel ‘met ommegaande retour’ terug.
(Nog) een nieuw voorstel
De Commissie presenteert op dit moment een nieuw voorstel aan de lidstaten tijdens de Europese top, die op 15 en 16 oktober plaatsvindt in Brussel. Daar is de verdeling van het geld één van de hoofdonderwerpen. De onderhandelingen zitten momenteel muurvast, waardoor de vergaderingen hierover waarschijnlijk tot in de late uurtjes doorgaan. Uiterlijk eind 2027 moet er een akkoord liggen, maar liever eerder: de EU-begroting vergt voorbereiding en hangt ook samen met de nationale begrotingen. Ook de Commissie wil snel een akkoord, omdat in 2027 verkiezingen plaatsvinden in grote lidstaten, zoals Frankrijk, Italië, Spanje en Polen. Met de huidige regeringsleiders is een akkoord haalbaar, maar na de verkiezingen is dat onzeker. Of er daadwerkelijk een akkoord komt, zal de komende maanden duidelijk worden.
Nieuwsgierig en wil je meer horen van experts? Op 27 oktober organiseert Pakhuis samen met het Europees Parlement het event: ‘Het geld van Europa’. Dirk Bezemer, Mirjam de Rijk, Anouk van Brug, Sylvia Teunissen en Marieke Blom gaan met elkaar in gesprek over de meerjarenbegroting van de Europese Unie. Reserveer snel jouw plekje in de zaal!
