Afgelopen weekend was het weer zover: het jaarlijks terugkerende Amsterdam Dance Event (ADE). Wie ADE zegt, denkt ook al gauw aan drugs. Uit onderzoek van de European Union Drugs Agency (EUDA) blijkt dat het Amsterdamse rioolwater de hoogste drugsconcentraties van Nederlandse steden bevat. Wat betekent dit voor de waterkwaliteit van de stad?
Drugsrestanten in het riool
Drugsrestanten komen, naast illegale lozingen van drugslabs, ook in het riool terecht via de urine van drugsgebruikers. In 2023 is het Trimbos-instituut daarom begonnen met een pilotstudy waarin ze via rioolwateronderzoek de aanwezigheid van verschillende drugs in het riool meten. Het rioolwater wordt gedurende het jaar meermaals getest, waardoor er veranderingen per week, maand en jaar aangeduid kunnen worden. En wat blijkt? Er zijn zichtbare pieken in de hoeveelheid drugsresten die in het rioolwater gemeten worden rondom de weekenden, feestdagen en ook tijdens ADE.
Het Amsterdamse watersysteem
Het rioolwater, inclusief drugsrestanten, stroomt vanuit een groot deel van de stad richting de rioolwaterzuiveringsinstallatie (RWZI) in Amsterdam-West. In deze RWZI wordt het afvalwater uit riolen gezuiverd. Via verschillende processen van zuivering worden veel schadelijke stoffen uit het water gehaald, voordat het naar het oppervlaktewater (zoals rivieren en kanalen) terugvloeit. Op deze manier komt gezuiverd rioolwater dus weer in de grachten terecht.
Het komt soms ook voor dat ongezuiverd rioolwater in de grachten terecht komt. Bij extreem harde regen kan het rioolstelsel van Amsterdam overbelast raken. Water wordt dan niet snel genoeg naar de RWZI gepompt. Om te voorkomen dat water in straten of huizen omhoogkomt, zorgt een riooloverstort ervoor dat het rioolwater direct de gracht in stroomt. Je kunt dus beter niet zwemmen in Amsterdam na een extreme regenbui.
Ecologische gevolgen
Ondanks dat het rioolwater in de RWZI wordt gezuiverd, zijn deze installaties niet ontworpen om drugsresten volledig af te breken. Resten van drugs (en hun afbraakproducten) die na de zuivering in het oppervlaktewater terechtkomen, zijn biologisch actief. De werkzame stoffen die in de drugs zitten, kunnen dus ook effect hebben op het waterleven. Dit kan het gedrag, de voortplanting en de gezondheid van vissen, watervlooien en andere waterorganismen aantasten. Waterorganismen kunnen dus echt stijf staan van drugs. De precieze impact blijft moeilijk te achterhalen, omdat alle drugsrestanten samen een wisselende cocktail vormen waarop geen wezen ooit is getest. Maar het is zeker dat waterecosystemen door de aanwezigheid van drugsrestanten uit balans worden gebracht en daarmee de waterkwaliteit van Amsterdam ook daalt.
Andere (onzichtbare) vervuilers
Naast de aanwezigheid van drugsrestanten in de Amsterdamse wateren zijn er natuurlijk ook andere bronnen van vervuiling. De waterkwaliteit en onze waterecosystemen staan onder een toenemende druk door onzichtbare vervuilers als PFAS, pesticiden, medicijnresten en ook huishoudelijke producten zoals de vlooienband voor honden. Veel mensen weten dat industrie en landbouw de grootste watervervuilers zijn, maar ook jij en ik dragen meer bij aan watervervuiling dan we denken. Vaak zonder het te weten via deze (onzichtbare) vervuilers. Hoe kunnen we dat tegengaan?
Op 10 november praten we door over deze vervuilers in het programma van open riool naar zwemparadijs. Hoe houden we de Amsterdamse grachten en zwemwateren schoon ten tijde van deze onzichtbare vervuilers? Wat kunnen we zelf doen voor een schone waterstad? En hoe blijft het Amsterdamse water zowel mens, dier als plant verwelkomen? Meld je hier gratis aan en praat mee!
