Hoe komen we tot een nieuw verhaal, een gezamenlijke visie die het leven als geheel waardeert en versterkt? Mark Boode is schrijver en medeoprichter van Teachers for Climate en Schrijvers voor Toekomst. In zijn nieuwe boek ‘En ze leefden nog’ schetst hij een inspirerende en praktische kijk op verantwoordelijkheid dragen voor onze toekomst. Op woensdag 8 april gaat hij hierover met gasten in gesprek bij ons in Pakhuis de Zwijger. Kan je niet wachten tot dan? Hieronder alvast een tipje van de sluier.
Mark Boode: “Het verhaal van ‘oneindige groei’ en ‘alles is mogelijk’ brengt ons niet langer vooruit. Een nieuw verhaal is er nog niet. De leegte biedt ruimte aan idealisten, avonturiers en visionairs, maar ook aan complotdenkers, populisten en extremisten. Hoe komen we samen tot een nieuw narratief dat weer hoop, houvast en perspectief biedt, voor al het leven op deze planeet? Kunnen we voorspellen hoe het nieuwe verhaal er ongeveer uit gaat zien? En hoe kunnen we als individu of organisatie daar effectief aan bijdragen?”
Leren van oude verhalen
Vanuit zijn eigen interesse als fictieschrijver begon Boode te zoeken in verhalen kort of lang geleden indruk op hem hadden gemaakt. “Miljoenen mensen voor ons hebben voor grote vragen gestaan. Ze hebben veranderingen ondergaan of in gang gezet. Ze deden uitvindingen, pasten hun denken aan of gooiden het roer om. Hun overwegingen en ervaringen hebben veel overeenkomsten en zijn vastgelegd in talloze mythen, boeken en films. Al die verhalen samen weerspiegelen een verrassend universele route die wij kunnen volgen om antwoord te geven op complexe vraagstukken. Van individuele levensvragen tot maatschappelijke vraagstukken als klimaatverandering en ongelijkheid.”
Naar een nieuw verhaal
De ervaringen van de helden uit onze verhalen koppelde Boode aan de successen en leermomentenervaringen van eigentijdse pioniers en bewegingen als nieuwe economie, inclusie, regeneratie en rechten van de natuur. In het boek staan interviews met vernieuwers als Arjen Boekhold (Tony’s Chocolonely), Jessica den Outer (Rechten van de Natuur) en Miranda Willems (Lab Toekomstige Generaties). Hun geheim: langetermijndenken, focussen, luisteren, samenwerken, gaandeweg leren en geloven dat iedereen een verschil kan maken. Boode: “Ze delen het besef dat de keuzes die we hier en nu maken gevolgen hebben voor al het leven op onze planeet, en nemen actief verantwoordelijkheid voor het welzijn van dat leven, nu en vele generaties na ons.”
Mark Boode: “Elke verandering begint met een nieuw verhaal, een nieuwe visie waar we in geloven en naar leven. Zo’n nieuw verhaal kun je actief ontwikkelen, concretiseren en ontdekken. De contouren van wat wil ontstaan zijn op heel veel plekken al zichtbaar.”
‘En ze leefden nog’ is een avontuurlijk, optimistisch en praktisch boek over verbeelden, experimenteren, transformeren, uitdragen en verbinden.
Lees hieronder een kleine greep uit het boek:
-.-
HET MAGISCHE BOS Veranderkracht
Plotseling zagen de Hobbits een wijde opening voor zich. Er stonden twee grote bomen, een aan elke kant, als levende deurposten; maar er was geen ander hek dan hun kruisende en verstrengelde takken. Toen de oude Ent naderbij kwam, hieven de bomen hun takken op, en al hun bladeren trilden en ruisten.
(Uit: In de Ban van de Ring, J.R.R. Tolkien)
Bomen geven ons voedsel en zuurstof, beschutting tegen zon, wind en regen. Hun bladeren, bloemen en vruchten weerspiegelen de seizoenen, hun stammen buigen mee met harde wind. Hun kronen waaieren hoog boven ons uit, hun wortels reiken tot diep in de grond. Bomen bieden onderdak aan talloze dieren. En bomen leven lang. Vele stonden er voordat wij geboren werden en zullen er nog staan als wij sterven. Sommige soorten, waaronder pijnbomen, eiken en olijfbomen, kunnen duizenden jaren oud worden. In Utah staat een kolonie trilpopulieren waarvan het wortelstelsel een geschatte leeftijd heeft van twaalfduizend tot meer dan tachtigduizend jaar. Voor een boom is een mens een eendagsvlieg.
Niet gek dus dat bomen en bossen belangrijke symbolen werden in verhalen. Ze vertegenwoordigen wijsheid, kracht en stabiliteit. Ze verbinden ons met de natuur, het verleden en de toekomst. Ze bewaken innerlijke waarheden en spirituele krachten. Ze weerspiegelen de cyclus van de seizoenen, van groei en transformatie, leven en dood.
Een wereld van beproevingen
In veel verhalen (denk aan Sneeuwwitje, Roodkapje, Hans en Grietje, Klein Duimpje, Midzomernachtsdroom, Jungle Book, Into the Wild, Avatar, The Revenant) moeten de helden een reis door een bos afleggen. Ze ondergaan er fysieke, mentale en spirituele beproevingen om te komen tot innerlijke groei. In sprookjes en mythen worden deze bossen vaak bevolkt door magische wezens zoals feeën (verlangen), trollen (wildheid), elfen (harmonie), nimfen (levenskracht), dwergen (ambacht), heksen (verzet en transformatie), tovenaars (wijsheid en transformatie) en talloze (vaak pratende) dieren. In sommige verhalen is ook het bos zelf veranderlijk. De oude Enten in het Fangornwoud in In de Ban van de Ring (The Lord of theRings, J.R.R. Tolkien) kunnen denken, praten en zich verplaatsen.
Bossen zijn dan ook een perfecte en veelgebruikte omgeving voor de verhaalfase die Joseph Campbell de ‘beproevingen’ noemt. Nadat de held de ‘oproep tot avontuur’ heeft geaccepteerd, komt hij (of zij of hen) terecht in een wereld waar heel veel dingen anders zijn dan in de wereld waaruit hij is vertrokken. De omgeving is anders, de bewoners, de regels, de omgangsvormen, de taal, de gevaren. De held wordt er op zichzelf teruggeworpen en moet opnieuw uitvinden wie zijn vrienden zijn en wie zijn vijanden. Onder druk van de omstandigheden en van de noodzaak om het einddoel te bereiken, ontstaan tijdens de beproevingen de eerste karakterveranderingen.
In De Hobbit moeten Bilbo Balings en dertien dwergen het donkere Demsterwold doorkruisen, op weg naar de Eenzame Berg, het oude dwergenrijk Erebor en de draak Smaug. In het bos worden ze overvallen door een aantal reuzenspinnen. De dwergen worden ingekapseld in een enorm web en Bilbo moet in zijn eentje diverse spinnen verslaan. De karakterverandering die hij daar doormaakt wordt in het boek letterlijk beschreven.
‘De spin lag dood naast hem en het staal van zijn zwaard was zwartgevlekt. Op de een of andere manier had het doden van de reuzenspin, helemaal op zijn eentje in het donker en zonder de hulp van de tovenaar of de dwergen of iemand anders, een andere hobbit van meneer Balings gemaakt. Hij voelde dat hij was veranderd: veel feller en stoutmoediger, ondanks zijn lege maag, toen hij het zwaard aan het gras schoonveegde en het weer in de schede stak.’
(Uit: The Hobbit, J.R.R. Tolkien)
Het Magische Bos staat symbool voor een onbekende wereld waarin we teruggeworpen worden op onszelf, en ons betekenisvol moeten verbinden met onze diepste angsten en verlangens, met onze leefomgeving, met ons verleden en met onze toekomst. De reis door het Magische Bos is de fase waarin we de basis leggen voor een fundamentele, blijvende verandering in de vorm van persoonlijke groei.
Veranderen doen we echter niet zomaar. Van nature zijn we gericht op fysieke en sociale veiligheid, op stabiliteit en continuïteit. Vaak veranderen we alleen als we ertoe gedwongen worden: als we voor een probleem komen te staan, als een ander erom vraagt, of als het leven dat we leiden niet langer brengt wat we ervan verwachten. En voor een grote, fundamentele verandering is vaak ook een flink conflict nodig, een crisis.
Op woensdag 8 april presenteert Mark Boode zij boek ‘En ze leefden nog’ en gaat hij, samen met andere gasten, op zoek naar een nieuwe piste. En hoe schrijven we een verhaal dat hoop en richting geeft? Kom ook! Meld je gratis aan via deze link.
