Op woensdag 7 en donderdag 8 oktober streek het Positive Tourism Festival neer in Pakhuis de Zwijger. Dé hamvraag van het festival: hoe kunnen we toerisme zo inrichten dat het de stad niet drukker maakt, maar net bijdraagt aan de leefbaarheid? Tijdens twee dagen vol workshops, panelsessies, stadstours en bezoeken aan inspirerende projecten gingen we samen op zoek naar antwoorden. Benieuwd wat we ontdekten? Je leest het hieronder!
Positive Tourism Festival – dag 1: een nieuwe blik op toerisme
Op woensdag 7 oktober ging het Positive Tourism Festival van start met een inspirerende en explosieve plenaire sessie over de waarde van toerisme-initiatieven die bijdragen aan het levende ecosysteem van de stad Amsterdam. Anouschka Trauschke nam de bezoekers mee in haar roadmap richting positief toerisme: het is een weg van inspiratie naar kennisuitwisseling en co-creëren, om uiteindelijk samen een nieuwe visie te verbeelden die de basis vormt om in de praktijk aan de slag te gaan.
Vervolgens liet Elena Simons ons zien dat er al onwijs veel positiefs gebeurt in Amsterdam: tours die Amsterdam laten zien door de ogen van mensen leven op straat, toerisme-initiatieven die samenwerken met lokale bedrijven of samen tegen food waste strijden, clean-up dagen, samen bomen planten of kunst maken met ouderen.
Met een koffer vol inspiratie en verbeelding bezochten bezoekers vervolgens acht workshops naar keuze. De sessies reikten van InHolland-studenten die hun projecten lieten zien beneden in Expo, tot post-growthbedrijfsvoering en de invloed van TikTok op verschillende belevingen van dezelfde stad, waarbij we moeten gaan nadenken over hoe we de platformen kunnen inzetten om een verhaal te vertellen, in plaats van viraal te gaan.
Het Nieuwe Narratief: samen naar een leefbare stad
Na een dag vol inspiratie over hoe het wél kan, gingen we in de avond op sectorniveau in gesprek over de rol van toerisme in Amsterdam. Allereerst werd het Nieuwe Narratief presenteren door Thijs Koster en overhandigd aan wethouder Melanie van der Horst, die benadrukte zin te hebben om de verbinding weer op te zoeken, samen in gesprek te gaan om elkaars positie beter te begrijpen en nieuwe ideeën uit te voeren, ondanks dat het soms schuurt tussen de partijen.
Een panelgesprek volgde met Ko Koens van InHolland, Milou Halbesma van het Rembrandthuis, Hans Meyer van Zuko Hotels en Melanie van der Horst. Met de centrale vraag: hoe gaan we samen tot een wederkerige bezoekerseconomie in een leefbare stad komen? Een niet onbelangrijk perspectief was dat van de bewoners, dus werd de microfoon op het publiek gericht. Uit de stemmen die het woord kregen, bleek niet zozeer een negatieve houding tegenover toerisme in het algemeen, maar tegenover een specifiek soort toerisme dat de stad vervuilt, onveilig maakt en bewoners uitsluit. Hier werd ook de spiegel opgehouden: toeristen zijn onze gasten en een goed voorbeeld van de host doet volgen: “When in Amsterdam, do as the Amsterdammers”. Wanneer wij als bewoners lief zijn voor onze stad, zullen de gasten dat ook doen.
De belangrijkste eerste stappen op de weg voorwaarts? Volgens Ko is het belangrijk om in de andere delen van Amsterdam van de grond af een regeneratieve bezoekerseconomie op te bouwen. Het is belangrijk dat de bezoekers die Amsterdamse wijken bezoeken de omgeving zien zoals bewoners die zelf beleven en zoals de bewoners zelf gezien willen worden. Hans benadrukte dat Amsterdam een creatieve stad is, waarbij we diezelfde creativiteit moeten inzetten om deze specifieke problemen rondom een leefbare en gastvrije stad op te lossen. Milou hoopt dat we met z’n alle de gastvrije, kritische en ook cynische mentaliteit omarmen. De wethouder sloot af met een oproep tot radicale samenwerking in het werken aan de oplossingen van dit complexe vraagstuk. Hiervoor is een stukje Amsterdams gogme en realisme nodig, zodat we de positiviteit rondom toerisme weer echt gaan voelen.
Positive Tourism Festival – dag 2: van verbeelding naar praktijk
Op 8 oktober verzamelden we ons in de ochtend voor het tweede deel van het festival. Na een dag vol workshops, showcases en panelgesprekken was het nu tijd om te zien waar positieve toerisme-initiatieven al daadwerkelijk plaatsvinden in Amsterdam. Er waren vier expedities gepland waarbij de deelnemers al wandelend of op de fiets Amsterdams toerisme van binnenuit leerden kennen.
Een daarvan was Get to know Buurthotel, waarbij deelnemers onder leiding van Laura Viaene op expeditie gingen naar de andere kant van de Jan Schaeferbrug. Hotel Jakarta Amsterdam is onderdeel van een groter netwerk van hotels die zich inzetten voor de wijk, bijvoorbeeld door middel van evenementen voor de buurt. Vanuit Tours that Matter begeleide Anouschka Trauschke een tweede tour naar het Urban Leisure & Tourism Lab aan het Bijkslotermeerplein in Amsterdam-Noord. Dit is een plek waar mensen kennis kunnen maken met projecten rondom duurzaam en inclusief toerisme die ontwikkeld zijn met de bewoners zelf. In een derde tour fietsten de deelnemers mee met Helene en Jan Willem naar hun woning, die ze delen met bezoekers van Amsterdam via het platform Home Exchange.
De stad is geen decor
Zelf liep ik mee met de vierde optie: het gidsengesprek, georganiseerd door Elena Simons vanuit de Stadshart Top. We gingen op stap met een kaartje met conversatievragen in de hand, om al wandelend het gesprek te voeren over de relatie tussen gidsen, gasten en bewoners in Amsterdam. Ik voegde me bij beroepsgidsen Ralf en Anne, die ons meenamen op een route vanaf het Pakhuis de Zwijger richting de Oude Kerk. De aanleiding voor een gidsengesprek werd al snel duidelijk: gidsen in Amsterdam zijn een relatief zichtbaar onderdeel van de grote toeristenindustrie en krijgen daardoor ook sneller met frustraties of zelfs agressie vanuit bewoners te maken. We bespraken een verscheidenheid aan onderwerpen om de perspectieven van de bewoner en de gidsen dichter bij elkaar te brengen.
Om de vraag ‘Wat zou je als bewoner willen dat gidsen hun gasten vertellen’ te beantwoorden, kwamen we overeen dat er een verantwoordelijkheid ligt bij de gidsen om bezoekers de onzichtbare regels van de stad mee te geven. In het Amsterdamse verkeer zijn zebrapaden eerder modern kunst dan veilige oversteekplekken en misschien moeten bezoekers de volgende mantra omarmen: “When in Amsterdam, before crossing a road, look left, right, left, right, down, up, left, down, right, into the future and the past, cross, still get hit by a cyclist.”
Tijdens de wandeling bleek dat een echte do voor positieve interacties met de buurt is dat gidsen contact maken met de stad. De stad is geen decor van jouw verhaal, dus het hanteren van de menselijke maat zorgt voor een directe verbinding met de mensen om je heen.
De eindhalte was Buurtkamer OKP30, een ruimte beschikbaar gesteld door bewonersorganisatie Wallenbuurt. Hier bespraken we de praktische vervolgstappen: hoe gaan we van praten en luisteren naar elkaar naar een praktische uitvoering? Voor nu is volgende stap een plan opstellen om de buurt op een creatieve manier met de gidsen te verbinden.
Heb je zelf ideeën, tips, vragen of wil je graag meedenken over volgende praktische stappen hoe toerisme kan bijdragen aan een leefbare stad? Schroom niet om contact op te nemen!
Mailen kan naar: [email protected]
