Het Parijsakkoord is dood. De grootste vervuiler doet niet meer mee en op klimaattoppen is ‘fossiel’ het verboden woord. Het wemelt er van de fossiele lobbyisten terwijl klimaatactivisten met geweld worden verwijderd. Nog altijd koersen we af op een desastreuze 2,5 graden Celsius. Ruim een graad meer dan het doel van 1,5 graad en bovendien niet in de buurt van het ook al noodlottige target van 2 graden. Parijs is dood, het akkoord is tien jaar geworden.
2,5 graad
Dé belangrijkste doelstelling van Parijs was om ons onder de 2 graden te brengen en het liefst onder de 1,5 graad. In plaats daarvan koersen we af op een wereld van 2,5 graden Celsius . En dat betekent dat 1 op de 3 mensen ter wereld blootgesteld wordt aan levensgevaarlijke hitte. Dat grote delen van het Midden-Oosten, India en West-Afrika meerdere maanden per jaar fysiologisch onleefbaar worden. Dat twee tot driehonderdmiljoen mensen in kustgebieden structureel bedreigd worden door de stijgende zee. Koraalriffen zullen in rap tempo volledig en voorgoed verdwijnen: waardoor een miljard mensen inkomsten zullen verliezen uit visserij, toerisme en verslechterde kustbescherming. Het betekent dat er structureel 15-25 % van de oogstopbrengsten verloren zal gaan. Dat de kans op gelijktijdige misoogsten in meerdere graanschuren significant toeneemt, met grote structurele voedselprijscrises en bijbehorende politieke instabiliteit tot gevolg.
Negatieve trends
En het is niet zo dat de trends in ons voordeel zijn. Wereldwijd is oliegebruik nog altijd in opmars. Een toenemend aantal autocraten en oligarchen zijn vastbesloten om klimaatbeloftes terug te draaien en groene transities te frustreren. De uitstoot van grote opkomende economieën zoals India groeit bovendien exponentieel. Nieuwe vervuilende industrieën dienen zich aan. Tech-sectoren als AI en crypto zorgen voor een exponentiële toename van grondstoffen- en energiegebruik waarvan het einde nog lang niet in zicht is. In 2027 zullen hun datacenters al goed zijn voor tot wel 2% van alle wereldwijde emissies, evenveel als het Verenigd Koninkrijk en Brazilië bij elkaar. Bovendien is de klimaatbeweging niet meer wat het geweest is. De urgentie is zo goed als verdampt. Waar een paar jaar terug nog 25.000 mensen op de A12 stonden, was dat bij het laatste protest slechts een handjevol. Bij de verkiezingscampagne was alleen het vestigingsklimaat een factor van belang en zelfs voor de grootste groene partij stond klimaat niet langer bovenaan het prioriteitenlijstje.
Klimaattoppen falen
Parijs bracht tien jaar terug een golf van opluchting: we kunnen het tóch. Maar anno 2025 moeten we eerlijk zijn en vaststellen: we kunnen het niet. Althans, niet op deze manier. Op de laatste klimaattop in Belém was ‘fossiel’ het verboden woord in de slottekst. Een grotere olifant in de kamer is moeilijk denkbaar. Alsof je het woord tabak niet mag noemen op een congres over longkanker. En misschien is dat ook niet verbazingwekkend als je weet dat er op de klimaattop ruim 1.600 fossiele lobbyisten aanwezig waren. Dat is één op de vijfentwintig mensen die de industrie vertegenwoordigt die de planeet in de fik zet. En dat terwijl inheemse activisten die pleiten voor het beschermen van de longen van de aarde de toegang met fysiek geweld wordt geweigerd. Bovendien moeten alle besluiten met volledige consensus genomen worden dus bindend ambitieus klimaatbeleid is een fata morgana.
Hoofdrolspelers haken af
Het feit dat de VS als historisch grootste vervuiler zich terugtrekt uit het Parijs-akkoord motiveert opkomende economieën niet bepaald om hun ambities op te schroeven. De VS schitterden ook in Belém in afwezigheid. Waar de EU een paar jaar terug nog met overtuiging de kar kon trekken, bundelden de Europese christendemocraten en extreemrechts dit jaar voor het eerst hun krachten om eendrachtig de Green Deal lek te schieten. Een keerpunt in de Europese parlementaire geschiedenis met als gevolg dat Wopke Hoekstra met een gebroken mandaat naar Belém afreisde om daar met te laat ingeleverde en verwaterde ambities het mondiale Zuiden te overtuigen dat ze harder moesten lopen. Hoekstra twijfelde na afloop van de top openlijk aan de toekomst van het klimaattopmodel.
Is Parijs echt dood?
Of zijn er ook positieve trends? Hoe had de wereld eruit gezien zonder Parijsakkoord? Maar China dan? Lees hier het stuk … Lang leve Parijs.
Praat mee
Op 11 december organiseren we een gesprek met Mohammed Chahim, een van de hoofdonderhandelaren op de klimaattop namens de EU; Hilde Stroot, als klimaatexpert van Oxfam Novib op klimaattoppen; en Raki Ap, inheems activist voor mensenrechten en klimaat. Gemodereerd door Maarten van Gestel klimaatredacteur voor dagblad Trouw. Meld je hier gratis aan.
