Op de allerdonkerste dagen, zo net voor kerst, bracht Cinema Delicatessen ‘House of Hope’ uit in de filmtheaters. En juist op die dagen van het minste licht, wanneer je je afvraagt of het vorig jaar ook echt al zo vroeg donker werd, brengt House of Hope een klein sprankje licht dat zachtjes flikkert in de duisternis.
Ik wist eigenlijk niet dat hoop zo veel met licht te maken had, dat hoop misschien wel heel letterlijk gaat over het vermogen om uit donkerte toch iets te laten ontstaan. House of Hope laat je deelnemen aan het gesprek over hoe hoop eruit kan zien, waar het begint en ook weer stopt. Waar het vandaan komt en waarom je het zo nodig kunt hebben.
Manar, het hoofdpersonage uit House of Hope, runt samen met haar man Milad de enige Waldorfschool op de bezette Westelijke Jordaanoever en ziet zich, zowel als schoolleider als binnen haar gezin, steeds meer geconfronteerd met gewelddadigheid en oneerlijkheid. Het is de ultieme proef voor haar en haar ideologie: waar zij het leven probeert te benaderen vanuit pacifisme, vreedzaamheid en samenwerking, confronteert de werkelijkheid om haar heen haar juist voortdurend met het tegenovergestelde; haat, geweld en stress.
Regisseur Marjolein Busstra leerde Manar zo’n achttien jaar geleden kennen, toen ze in Palestina was als fotograaf. Manar sprak over haar droom om een betere toekomst voor Palestijnse kinderen te creëren en over haar visie om een unieke school op te richten die daaraan bijdraagt. Al die jaren hielden ze contact, totdat Manar Marjolein op een dag vertelde dat het was gelukt: ze had haar school opgericht. Marjolein wist dat ze Manars missie moest volgen, om haar verhaal te verbeelden en te laten zien hoe het dagelijks leven onder bezetting eruitziet. In de film zien we niet alleen de worsteling van de school om zich staande te houden in een tijd van verdriet en geweld, maar ook de persoonlijke zorgen van Manar om haar gezin. Terwijl ze haar kinderen op school leert te vertrouwen op de kracht van vreedzaamheid en hoop, twijfelt ze in haar eigen leven of het wel verantwoord is zelf nieuw leven op de wereld te zetten.
Toen ik klein was, las ik een verhaal dat me altijd is bijgebleven. Het ging over de strijd tussen de zon en het onweer; de zon, die het liefst de hele dag wilde stralen, en het onweer, dat woest werd als de zon scheen en nooit begreep waarom er dan geen plek voor hem was. De strijd werd overigens alleen door het onweer gevoeld; de zon vond het, andersom gezien, geen probleem om af en toe ruimte te maken voor het onweer. Op een punt in het boek daagde het onweer de zon uit: wie het eerst de winterjas van voorbijgangers kon laten uittrekken. Ik weet niet meer precies waarom dit de uitdaging was, maar het was een mooie metafoor; het onweer blies zo hard als hij kon en liet het waaien als nooit tevoren, in de hoop dat de jassen vanzelf door de rondte als veertjes in de ruimte zouden zweven. Maar het tegendeel was waar; mensen deden hun jas juist strakker dicht en hielden die zo goed en zo kwaad als het kon tegen zich aan. Het onweer was radeloos dat het niet was gelukt, totdat de zon kwam en simpelweg straalde met warmte en licht. Mensen stonden stil, gingen zitten en deden hun jas uit om te gaan liggen op het gras.
Het was een les die me altijd is bijgebleven: dat zachtheid, geduld en vertrouwen vaak veel verder reikt dan gewelddadigheid en agressie.
Manar is zonder twijfel natuurlijk de zon, die met rust en bedrevenheid veel meer weet te bewerkstelligen dan de roekeloosheid van pijn en geweld. De kinderen op haar school ademen en zingen zich in een sfeer van menselijkheid en geborgenheid. Er wordt volop ruimte gecreëerd om te bespreken hoe ze zich voelen en hoe ze zich kunnen wapenen tegen geweld en oneerlijkheid. En dan niet in de letterlijke zin van het woord, maar een wapen in de vorm van vreedzaamheid en beheersing. Des te indrukwekkender dat deze school, temidden van zo veel geweld en onzekerheid, een plek weet te zijn van rust, menselijkheid en hoop.
Ik heb altijd bewondering voor mensen die durven te hopen, want ik denk dat het iets is waar je voor kiest. Waar je voor moet durven kiezen: of je geeft je vertrouwen op, of je durft te hopen dat het misschien ooit nog beter wordt. En telkens als ik me zorgen maak over mijn ongelofelijk kleine problemen ten opzichte van die van Manar, denk ik aan haar keuze om zich te concentreren op het licht.
Tijdens de première van House of Hope in een uitverkocht Carré werd de film ingeleid door een ingezonden filmpje van Manar. Trots liet ze haar pasgeboren kind zien aan het publiek; een ultieme weigering om zich over te geven aan wanhoop en onzekerheid, een bewuste keuze voor hoop. Manar kiest voor het leven, voor de zon, en laat het onweer en het geweld niet tot haar komen.
Benieuwd naar de film? Kom op donderdag 16 april naar Pakhuis Kino; onze nieuwe filmreeks op donderdag. Samen kijken we naar House of Hope en praten we verder met documentairemaker Marjolein Busstra. En wat is een film zonder snack? De Vrouw met de Baard zorgt voor een lekkere ‘knabberei’! Tickets zijn €6,00 (voor film, nagesprek én snack), tot dan!
