Wie vertelt ons hoe te leven? Terwijl de grote wereldreligies terrein hebben verloren, wordt het gat dat zij hebben achtergelaten gevuld door een bonte verzameling van gezondheidsgoeroes, fitfluencers en andere zelfbenoemde health-experts. De belofte is aantrekkelijk: we hoeven slechts hun oefeningen en methodes op te volgen om ons bestaan naar een hoger plan te tillen. Het werken aan je eigen fysieke en mentale gezondheid heeft in de 21ste eeuw religieuze trekken gekregen.
Voor ons boek De ijsprofeet verdiepten wij ons de afgelopen twee jaar in het leven van een van de meest invloedrijke gezondheidsgoeroes ter wereld: Wim Hof, beter bekend als de Iceman. Met zijn zogenoemde Wim Hof-methode, bestaande uit ademhaling, blootstelling aan kou en ‘mindset’, wist hij de afgelopen vijftien jaar miljoenen volgelingen en een al even imposant vermogen te vergaren. Beroemdheden als Oprah Winfrey, Tom Hanks en Beyoncé lieten zich persoonlijk door hem trainen.
Wij ontrafelden Hofs verhaal en ontdekten beetje bij beetje een schrikbarende hoeveelheid inconsistenties, overdrijvingen en regelrechte leugens. Of het nu ging over zijn persoonlijke wordingsgeschiedenis, zijn wereldrecords, zijn wetenschappelijke claims of zijn liefdevolle imago, op elk niveau bleken de feiten heel anders te liggen dan Hof pretendeert.
Waarom zou je als onderzoeksjournalist zoveel tijd spenderen aan het ontkrachten van de mythe die één man rond zichzelf heeft gecreëerd, kun je je afvragen. Allereerst omdat Hof niet zomaar een of andere excentrieke figuur is, een veredelde clown, zoals weleens wordt beweerd. Hij is een machthebber, zijn invloed reikt tot alle continenten. Dat uitgerekend hij grossiert in grove onwaarheden en ongefundeerde gezondheidsadviezen – Hof stelt dat met zijn methode 95 procent van alle ziektes kan worden bestreden – en daarmee jaarlijks miljoenen euro’s binnensleept, vonden wij een reden voor diepgravend journalistiek onderzoek.
Bovendien denken we dat Hofs populariteit, die zelfs na onze eerdere onthullingen in de Volkskrant over zijn gewelddadige verleden nog altijd immens is, iets zegt over de tijd waarin we leven. Hof weet zich niet alleen bijna onschendbaar door de religieuze gezondheidscultus, maar ook door de massale afkeer van de reguliere wetenschap en de ‘mainstream media’ sinds de coronapandemie. Het verhaal van Wim Hof staat daarmee voor een breder fenomeen.
Op dinsdag 9 december gaan we hierover tijdens in gesprek tijdens het programma ‘Wim Hof: wellnessgoeroe of valse profeet?’. We praten met o.a. publicist Stine Jensen, die zelf in haar zoektocht naar spirituele verlichting in aanraking kwam met de schaduwkanten van een bekende goeroe. Toch zijn dit soort bewegingen in haar ogen niet alleen maar slecht: ze voorzien ook in een gemeenschapsgevoel waarnaar we als mens nu eenmaal voortdurend op zoek zijn. Wetenschapsjournalist Adriaan ter Braack, op sociale media beter bekend als Sjamadriaan, zal zijn licht laten schijnen over de gezondheidsclaims die Hof en andere moderne profeten op sociale media dagelijks over ons uitstrooien. Hij stopt zelf veel tijd in het bestrijden van medische desinformatie, maar hoeveel zin heeft dat? Willen we met zijn allen eigenlijk wel weten hoe het echt zit, of is het aantrekkelijker om te geloven in de quick fix?
Keynote speaker van de avond is Stephanie Alice Baker, socioloog aan King’s College in Londen, die als geen ander kan uitleggen hoe hedendaagse wellnessgoeroes te werk gaan en waarom een online cult minstens zo gevaarlijk kan zijn als een klassieke sekte. In een mini-college zal ze laten zien hoe influencers via een strategie van geregisseerde kwetsbaarheden een illusie van gelijkwaardigheid creëren en wat het verband is tussen de wellnessindustrie, complotdenken en politiek extremisme. Haar onderzoek toont aan dat veel moderne goeroes niet zozeer hechten aan jouw welzijn, maar vooral aan hun eigen invloed en portemonnee.
**
Meer weten? Meld je aan voor Wim Hof: wellnessgoeroe of valse profeet? op dinsdag 9 december in Pakhuis de Zwijger.
