Op 11 september 2001 pleegde terreurnetwerk Al-Qaida met gekaapte passagiersvliegtuigen aanslagen op de Verenigde Staten die de wereld ingrijpend veranderden. President George W. Bush begon de War on Terror: een wereldwijde strijd tegen terrorisme die leidde tot oorlogen in Afghanistan en Irak. Strengere veiligheidsmaatregelen, verregaande antiterreurwetgeving en de oprichting van het detentiekamp Guantánamo Bay waar ernstige mensenrechtenschendingen plaatsvonden. Terrorisme werd één van de belangrijkste thema’s in de internationale politiek. Er ontstond meer aandacht voor nationale veiligheid, maar ook discussie over het aantasten van privacy en burgerrechten. Ook in Nederland is de antiterreurwet flink opgerekt en nu leeft het plan om verheerlijking van terrorisme te verbieden. Vijfentwintig jaar later blikken we in de Groene Live terug op de erfenis van 9/11 en de War on Terror. Welke politieke, staatsrechtelijke en persoonlijke prijs is er betaald in naam van veiligheid?
Over de sprekers
Lotfi El Hamidi is journalist en schrijver. Hij schrijft onder meer voor NRC en De Groene Amsterdammer over maatschappelijke en politieke ontwikkelingen, met bijzondere aandacht voor de positie van moslims en de erfenis van 9/11. Hij is auteur van Generatie 9/11 en Stakkers en wolven.
Mohamedou Ould Slahi is schrijver en mensenrechtenactivist uit Mauritanië. Hij zat veertien jaar zonder aanklacht gevangen in Guantánamo Bay en schreef daarover het internationaal bekroonde Guantánamo Diary. Tegenwoordig spreekt en schrijft hij over mensenrechten, rechtvaardigheid, verzoening en veerkracht.
Alette Smeulers is hoogleraar internationale misdrijven aan de Rijksuniversiteit Groningen. Ze doet onderzoek naar oorlogsmisdadigers, genocideplegers en terroristen en naar de oorzaken van extreem geweld, met expertise op het gebied van internationaal strafrecht, mensenrechten en terrorisme.
Tjitske Lingsma is journalist en auteur. In haar interviews, reportages, analyses en boeken staan mensenrechten en gerechtigheid centraal. Ze schreef onder meer Het Verdriet van Ambon over de burgeroorlog op de Molukken en All Riseover het Internationaal Strafhof in Den Haag.
In heel Europa veranderden de levens van jongeren na de aanslagen van 9/11 abrupt: hun aanwezigheid was plots onderwerp van maatschappelijke discussie. De plek van de islam in de westerse samenleving, migratie en integratie leidden tot verhitte debatten.
In november 2001 werd Mauritaniër Mohamedou Ould Slahi opgepakt wegens vermeende betrokkenheid bij 9/11. Uiteindelijk belandde hij in Guantánamo Bay, waar hij werd gemarteld en veertien jaar zonder eerlijk proces vastgehouden. Hij schreef er zelf een boek over, waar regisseur Kevin Macdonald (The Last King of Scotland) deze politieke thriller op baseerde.
