Match & markt

Verslag van een avond over passend wonen in Amsterdam.
Reageer

Dinsdagavond 7 februari vond de vierde aflevering van de reeks Huisvesting plaats. Het was volle bak! Het onderwerp ‘passend wonen’ sprak duidelijk veel mensen aan. In de zaal zaten ondernemers, architecten, maatschappelijk werkers, medewerkers van woningcorporaties en de betrokken huurders.

Iedereen wacht op iedereen

Caroline Nolet, manager Verhuur en Verkoop bij Ymere, begint de avond met een situatieschets van de problematiek waar woningcorporaties tegenaanlopen. Het woningverdeelsysteem is verouderd en reageert niet adequaat op de huidige levenslopen van huurders. Het leven is minder voorspelbaar dan vroeger. Iemand groeit bij wijze van spreken op in Enschede, gaat studeren in Rotterdam, vindt een baan in Utrecht, sticht een gezin in Alkmaar, komt onverhoopt in een scheiding terecht en moet alweer verhuizen. Bij veel van deze gebeurtenissen zou het fijn zijn wanneer er snel een woning beschikbaar is. Daarnaast loopt het huidige systeem steeds één levensfase achter, waardoor iedereen op iedereen aan het wachten is. Er zit geen beweging meer in de sociale woningmarkt.

Rijksbeleid als stoorzender

Emeritus hoogleraar Hugo Priemus stelt dat de term passend wonen door Den Haag is gekaapt. Met zijn presentatie ‘Rijksbeleid als stoorzender voor passend wonen‘ betoogt hij dat waar vroeger bedoeld werd dat de grote van het huishouden gematched werd met de grote van een woning is dit nu verworden tot een strikt economisch concept. Het kader voor de sociale huurwoningen wordt vanuit het rijk uitgehold. Om wat dingen te noemen: Het aanbod vermindert en het inkomen van de doelgroep is dalende. Tegelijkertijd stijgen de huren in de sociale sector sneller dan in de vrije sector. Daarnaast is scheefwonen een probleem dat aangepakt moet worden. Maar liefst 332.000 Nederlanders wonen te duur, tegenover 547.000 Nederlanders die te goedkoop wonen naar hun inkomen. Daarbij moet wel worden opgemerkt dat scheefwonen ook een positief effect heeft. Scheefwonen zorgt namelijk voor de zeer gewenste differentiatie in de wijk. In Nederland rust er geen stigma op het wonen in een sociale huurwoning, in tegenstelling tot de tot no-go area verklaarde sociale woonwijken in verschillende buitenlanden. Het Haagsche passend toewijzen zal het sociale stigma vergroten. Hiernaast wordt er actief een wig gedreven binnen de sociale huursector door mensen boven de aftoppingsgrens geen huurtoeslag meer te verlenen, waardoor dit stiekem de nieuwe liberalisatiegrens is geworden. Ouderen met alleen een AOW komen hierdoor bijvoorbeeld niet meer in aanmerking voor een aangepaste (dus duurdere) woning. Het beroemde Nederlandse sociale woningbouwstelsel staat onder druk.

Hugo Priemus:

Sinds Heerma is het volkshuisvestingsbeleid er niet op vooruit gegaan, met minister Blok aan kop als voorlopig kampioen banden plakken

Amsterdam als jongerenmagneet

André Buys, onderzoeker bij RIGO, verduidelijkt de verhuisketen. Het idee is dat bepaalde levensgebeurtenissen tot meer ruimte aan de onderkant van de keten leiden. Zodoende komen er weer huizen vrij voor starters. Tenzij er niemand verhuist. Veel ouderen zitten bijvoorbeeld prima in een woning. Met een aantal grafieken laat hij zien dat Amsterdam de grootste influx heeft van jongeren. Amsterdam is een jongerenmagneet en jonge gezinnen verhuizen vervolgens de stad weer uit. De regio is onmisbaar voor een goede doorstroom op de Amsterdamse woningmarkt. Het verhaal van Friso de Zeeuw is dus zo gek nog niet.

Het betoog van Andre kent een heldere conclusie. Laat starters klein beginnen, dat is de beste prikkel voor doorstroom. Daarnaast kan niet iedereen in Amsterdam (blijven) wonen. Dat is gewoonweg niet mogelijk. Het is een keuze: of klein wonen in de stad, of een ruime woning in de regio.

andre-buys-pdf-presentatie-4

Waar is de wortel?

Caroline Nolet komt terug op de vraag wat Ymere inzet om haar bewoners passend te laten wonen. Er volgt een indrukwekkende lijst met programma’s en projecten. Een greep uit de middelen die worden ingezet om passend wonen te bevorderen:

  • Inkomensafhankelijke huurverhoging
  • Jongerencontracten, studentenregelingen en Friends-contracten
  • Flexibel huren
  • Van Groot naar Beter en Van Hoog naar Laag
  • Directe bemiddeling
  • Service monteurs met signaleringsfunctie
  • Huurincasso en woonfraude
  • Betrekken van de regio
  • Samenwerking beleggers & markt
  • Afdeling Match & Markt
  • Samenwerking WOON (wooncoaches)

Eddy Bleeker van Stichting Woon levert een bijdrage vanuit het publiek. Hij is onder andere verantwoordelijk voor de inzet van de wooncoaches die ouderen begeleiden bij het vinden van passende woonruimte. Hij ziet dat veel ouderen wel willen verhuizen, maar niet altijd om kunnen gaan met een gedigitaliseerde wereld. Alles gaat via Woningnet. Hiernaast zijn deze mensen vaak niet van plan om te verhuizen en staan dus ook niet ingeschreven bij Woningnet.

Veel mensen uit het publiek hebben vragen over de rol van Ymere en woningcorporaties in het algemeen als het gaat over passende huisvesting. Een kritische deelnemer vraagt zich bijvoorbeeld af waar de wortel was in het verhaal. Ymere doet heel veel, maar zijn er wel genoeg financiële prikkels om mensen door te laten stromen? En wordt er wel innovatief samen gewerkt in de regio? Al deze programma’s vormen geen constructieve oplossing voor het hardnekkige probleem.

Aan de andere kant wordt er ook waardering uitgesproken over de open en kwetsbare opstelling van Ymere in dit gesprek. De corporatie heeft een kijkje gegeven in de keuken over hoe het omgaat met de beschikbare middelen. Maar een structurele oplossing zal toch op rijksniveau geregeld moeten worden. De verhuurdersheffing en een nijpend tekort aan middensegment huurwoningen zijn namelijk de voornaamste veroorzakers van de vastgelopen huursector.