De Stad

Burgerinitiatieven en lokale overheden

Willen we buurten en bewoners in hun kracht zetten en echt zelf hun stad laten maken dan zal de verhouding tussen hen en die organisaties fundamenteel moeten veranderen.
woensdag 3 apr 2013, 20.00
wo 3 apr 2013, 20.00
Expo

De stadsdelen gaan op de schop, maar het is nog onduidelijk hoe de toekomst van de democratie er in de Amsterdamse buurten en wijken uit gaat zien. Burgerinitiatief Lokale Democratie neemt alvast een voorschot en gaat zelf op zoek naar gewenste nieuwe vormen. Het vertrekpunt is niet het huidige politieke bestel, maar het perspectief van maatschappelijke en burgerinitiatieven. In een serie bijeenkomsten verkennen we de mogelijkheden en werken we toe naar uitvoerbare voorstellen.

Deze vierde aflevering gaat op zoek naar de verhouding van burgerinitiatieven tot lokale overheden. In de vorige edities hebben we verkend wat democratie van onderop betekend voor het eigenaarschap over verantwoordelijkheden, bevoegdheden en middelen in het publieke domein. Burgerinitiatieven willen vooral de ruimte hebben om zelf doel en richting te bepalen. Daarmee nemen ze de verantwoordelijkheid voor hun eigen omgeving en ze vinden de legitimatie daartoe in de dialoog met die omgeving. Hun machtsbasis is het netwerk in de buurt. Een tedere en kwetsbare machtsbasis, maar juist daardoor zo waardevol. Verliest het initiatief zijn waarde voor de buurt, dan is het ook zijn relevantie kwijt. Diezelfde dynamiek wordt ook voor de beschikking over gemeenschapsmiddelen voor gestaan.

Wat dat betekent voor de relatie tot lokale overheden en andere instituties is al veelvuldig over tafel gekomen. Immers, vaak zijn die verantwoordelijkheden, bevoegdheden en middelen nu daar geconcentreerd en zijn burgerinitiatieven afhankelijk van de keuzes die daar worden gemaakt. Willen we buurten en bewoners in hun kracht zetten en echt zelf hun stad laten maken dan zal de verhouding tussen hen en die organisaties fundamenteel moeten veranderen. Er wordt daarom al veelvuldig gesproken over de faciliterende overheid, maar wat betekent dat eigenlijk en wat verwachten burgers daar van? Wie gaat dan wat doen en hoe kunnen activiteiten op elkaar afgestemd worden? Wie voelt zich waartoe gelegitimeerd en hoe ziet de ander dat? In een gesprek met initiatiefnemers en kennisexperts inventariseren we de verwachtingen van burgers en hun initiatieven.

PROGRAMMA
Imrat Verhoeven is co-auteur van de recente Platform 31 publicatie Burgers maken hun buurt. Daarin worden verschillende strategieën omschreven waarmee overheden en professionele organisaties burgerinitiatieven tegemoet kunnen treden. Achterliggend gedachtegoed is dat Initiatieven van burgers het startpunt vormen. Pas als duidelijk is wat deze initiatieven behelzen en welke ondersteuning eventueel gewenst is, komen overheden en instanties in beeld. Dat is een wezenlijk ander uitgangspunt dan het idee achter andere participatievormen, waarbij burgers participeren in beleidsvorming door de overheid – zoals bij interactieve beleidsvorming het geval is.

Henk Cornelissen vertolkt namens het Landelijk Steunpunt Aandachtswijken (LSA) een verdergaande uitwerking van de relatie tussen burgerinitiatieven en overheid. Hij pleit voor formelere erkenning van de positie van burgers en hun eigen initiatieven om buurten en wijken leefbaar te maken en te houden. In een Buurtwet zouden rechten en plichten moeten worden vastgelegd waar actieve buurtbewoners die zich verenigen in bewonersorganisaties op kunnen beroepen.

Rudi Theunissen en Hans Kok zijn van het Hengelose initiatief B.I.E.B. (Baas in Eigen Buurt). Zij ontwikkelden een methode voor echte samenwerking tussen burgers en institutionele partijen. Kern van hun aanpak is dat de bewoner het brandpunt is van de integrale vraagstukken die in buurten en wijken leven en daarom de centrale en sturende partij is. “Gemeente, woningstichting en andere organisaties worden vanaf nu gezien en behandeld als partners.” Hoe dat in zijn werk gaat komen ze persoonlijk vertellen.

Rob van Pagée is één van de initiatiefnemers achter de Eigen Kracht beweging in Nederland. Inmiddels is het een gevierd succes en duikt de term overal te pas en te onpas op, maar Rob belichaamt nog steeds de filosofie van het eerste uur. Startpunt van Eigen Kracht is dat in onze samenleving de zelfredzaamheid van mensen is weg geprofessionaliseerd, maar dat het herwinnen daarvan de kwaliteit van het leven van mensen en de leefbaarheid van hun buurten en wijken effectiever en efficiënter verhogen dan professionele trajecten en projecten. Rob zal ons vertellen over hoe die zelfredzame burger zich verhoudt tot instituties die hem of haar zo graag bedienen.

Het laatste deel van de bijeenkomst wordt gewijd aan het inventariseren van ideeën en aandachtspunten die de input zullen zijn voor het Manifest Lokale Democratie dat in een co-creatieve sessie tijdens de laatste bijeenkomst op 23 april zal worden opgesteld.

Burgerinitiatief Lokale Democratie is een samenwerking van individuen die werkzaam zijn bij Agora Europa, Pakhuis de Zwijger, Ministerie van Binnenlandse Zaken, Hogeschool van Amsterdam, Kennis Netwerk Amsterdam, Movisie, NetDem, Eigenwijks, Ouderen Advies Netwerk, Wijkcentrum d’Oude Stadt, wijkcentrum Ceintuur, Wijkontmoetingscentrum Buitenveldert, wijkopbouworgaan Watergraafsmeer, wijkopbouworgaan Rivierenbuurt, HTIB en Dynamo.