De Zwijger tipt…

Deze week programma's over de toekomst van de geesteswetenschappen, prestatiedruk onder studenten en de geschiedenis van migrantenbewegingen.
Reageer

Woensdag 22 januari – Graaf ons geen geesteswetensgraf

De geesteswetenschappen worden zowel maatschappelijk als politiek steeds minder gewaardeerd. Structurele bezuinigingen zorgen voor een groeiende werkdruk en verschraling van het onderwijs aan de geesteswetenschappelijke faculteiten. Steeds meer universiteiten lopen tegen hun personele grenzen aan en onder wetenschappelijk personeel neemt het aantal gezondheidsklachten als gevolg van stress fors toe. De voorgestelde overheveling van geld vanuit de alfawetenschappen naar bètawetenschappen door de Commissie Van Rijn strooit zout in de wonden en past binnen de maatschappelijke onderwaardering voor de humaniora.

Deze verminderde waardering voor de geesteswetenschappen is echter niet enkel een probleem voor de universiteit en haar studenten maar raakt de gehele samenleving. De kwaliteit van het Nederlandse onderwijs holt achteruit omdat middelbare scholen steeds meer te kampen krijgen met tekorten aan bevoegde leraren in basisvakken als geschiedenis, Nederlands en buitenlandse talen. Daarnaast, bieden de geesteswetenschappen inzichten in de grote vraagstukken van deze tijd. Het gaat hierbij om vragen als: hoe verhouden wij ons tot de natuur? Wat maakt ons als beschaving? Wat zijn de grote geopolitieke uitdagingen van deze tijd? Waardoor ontstaat terrorisme? Wat is onze verhouding tot andere culturen? Is economische groei nog wel het hoogste goed? Wat is geluk? Wat betekenen progressie en welvaart? In dit programma onderzoeken wij met o.a Rens Bod en Annelien de Dijn de maatschappelijke waarde van de geesteswetenschappen en proberen we tot een herwaardering van de geesteswetenschappen te komen.

Donderdag 23 januari – Migranten Arbeidersbewegingen

In de jaren ’60, ’70 en ’80 kwamen er grote groepen gastarbeiders naar Nederland vanuit verschillende landen vanwege de aantrekkende economie. Deze arbeidsmigranten gingen werken in allerlei sectoren waar een tekort was aan arbeiders en hoewel in het begin werd gedacht dat deze migratie tijdelijk van aard was vestigden veel van deze gastarbeiders zich permanent in Nederland. In dit programma gaan we in op de volgende vraagstukken: wat voor soort werk kregen zij toebedeeld, wat waren de arbeidsomstandigheden, hoe organiseerden zij zich en wat was hun bredere positie in de samenleving? Wat waren vervolgens de reacties vanuit de samenleving op de nieuwkomers toen ze zich permanent in Nederland vestigden? En op welke manier zien we de sporen van deze discussies terug vandaag de dag? We gaan het gesprek aan over de geschiedenis van Turkse en Marokkaanse gastarbeidersbewegingen en vestigingsvraagstukken met onderzoekers, organisaties en een oudere generatie activisten en emancipatiebewegingen.

Vrijdag 24 januari – Iedereen aan de Ritalin

Het komt steeds vaker in het nieuws: Nederlandse studenten gaan gebukt onder grote prestatiedruk en hebben steeds vaker burn-out klachten. Tegelijkertijd is het gebruik van prestatieverhogende middelen als Ritalin is onder Nederlandse studenten de normaalste zaak van de wereld. Wat doet het gebruik van deze middelen met de prestatienorm onder de Nederlandse studenten en wat zijn hier de gevolgen van in de bredere maatschappij? Gaat de prestatiedruk in Nederland steeds meer lijken op de realiteit die we kennen uit de Verenigde Staten? In dit programma onderzoeken we deze vragen met filosoof Laurens Landeweerd, onderzoeker gezondheidsgedrag Claudia van der Heijde en verslavingsdeskundige van het Trimbos Instituut Michelle van der Horst en kijken we naar de gezondheidsrisico’s van het gebruik van prestatieverhogende middelen. Verder kijken we met Juul Op den Kamp naar de parallellen met de Verenigde Staten aan de hand van haar documentaire ‘Onder Druk’ over de prestatiecultuur in de Verenigde Staten en het gebruik van prestatieverhogende middelen onder universiteitsstudenten.