De Zwijger spreekt met… Elza Jo van Reenen

Een interview met Elza Jo van Reenen, fotograaf en documentairemaakster van de docu 'Jolene'.
Reageer

Op vrijdag 30 maart wordt de documentaire Jolene vertoont, een rauwe en eerlijke film over een vrouw met een heftig leven. Regisseur Elza Jo van Reenen stapte in een drie jaar durend avontuur met Jolene en volgde de rollercoaster van Jolene’s leven op de voet. De Zwijger sprak met Elza Jo over het maken van een rauwe documentaire.

Wat inspireerde je om deze documentaire te maken en vorm te geven?
Jolene. Ik kende haar al dertien jaar voordat ik begon met filmen. In die periode zag ik haar weinig. Het verbaasde me dat zij nog steeds in diezelfde striptent werkte. Ik merkte in het begin wel dat zij een goede klik had met de vrouwen die daar werkten. Het zag er goed uit en dat zegt ook veel over die plek voor haar. Het viel me op dat zij helemaal onder de Ajax tatoeages zat. Aanvankelijk wilde ik daar een serie fotos over maken. We bespraken dat in een obscuur café, als enige klanten, en zij gooide meteen haar levensverhaal op tafel. Toen dacht ik: dit moet bewegend beeld worden.

Voor wat voor uitdagingen stond je?
Het was heel pijnlijk om te zien hoe het uit de hand liep tussen Jolene en haar vriend. Zelf ben ik ook op een moeilijk moment aanwezig geweest. We waren net klaar met filmen op straat, op het moment dat het het vurigst was tussen hun. Zij was boven in haar appartement, ging bijna haar hond uitlaten en ik laadde de auto in. Toen zag ik hem in de weer bij haar brievenbus. Gelukkig liepen zij elkaar de hele tijd net mis in de buurt van het appartement. Er was de hele tijd dreiging. Die twee waren op dat moment een giftige combinatie, ook al hielden zij op hun eigen manier van elkaar. In de film benader ik Jolene ook in een lastige periode. Zij heeft zich altijd ingezet voor de film, maar natuurlijk is er een dynamiek van duwen en trekken tussen elkaar. Zij had een schild opgebouwd waar ik doorheen wilde prikken. Daar voelde ik me niet altijd goed bij. Jolene was op een gegeven moment helemaal bevroren door hoe heftig dingen voor haar waren. Ik zag het aan haar houding, haar gezicht, aan alles eigenlijk. Het is dan heel moeilijk om door te vragen en persoonlijk zou ik dat nooit doen. Tijdens het editen zag ik dat ik soms hard doorvroeg, waar ik zelf ook van schrok.

Hoe verandert ‘Jolene’ de wereld, of hoe heeft het jou veranderd?
Ik ben vrij jong afgestudeerd en heb altijd moeite gehad met zelf een heftige mening verkondigen. Vaak weeg ik andere meningen af. Daarnaast voelde het als beeldmaker alsof ik aan het reflecteren was op mezelf en dat het artistieke een grote rol speelde. Ik was juist op zoek naar betekenis en een mening in mijn werk, meer gericht op de realiteit dan het artistieke. Door de film heb ik het idee dat ik op een bepaalde manier eindelijk iets terug kan geven. De documentaire gaat helemaal over Jolene. Ik wilde haar zo mooi mogelijk laten zien. Mijn werk als beeldmaker doet mij heel veel. Het is een manier van gaan. Het proces van de film was anders dan mijn werk daarvoor en ik stond nu in een positie waar ik naast het welzijn van Jolene ook moest nadenken over wat ik wilde met de film. Daarin ben ik altijd in dialoog gebleven met mensen, ook al kreeg ik soms ‘nee’. Daar haal ik nu kracht uit die ik kan vasthouden in ander werk. Hierin zit ook een zwakte dat ik soms te terughoudend ben, ik wil niet pushen.

Wat voor verwachting heb je van het nagesprek?
We zijn voor het eerst met zijn drieën compleet bij een gesprek over de film! Het is voor mij en Saskia (de editor) een project geweest met veel spanningen en voor Jolene zijn pijnlijke maar ook mooie cirkels in haar leven afgesloten. Er zit echt een kop en een staart aan de periode van het filmen. De film is op allerlei manieren af. We zijn nu allemaal een opluchting aan het vieren.

Vrijdag 30 maart wordt de documentaire ‘Jolene’ in Pakhuis de Zwijger vertoont. Reserveer hier een plekje!