De Zwijger spreekt met… Antoin Deul

"Het is tijd om onze humaniteit terug te vinden", pleit Antoin Deul. Niet-Westerse narratieven zijn nodig in het technocratische duurzaamheidslandschap van Nederland.
Reageer

Antoin Deul heeft jarenlange ervaring met het leiden van wereldwijde water- en energieprojecten. Hij is voormalig directeur van het Nationaal Instituut Nederlands Slavernijverleden en Erfenis (NiNsee). Op dit moment zit hij in het bestuur van het Hoogheemraadschap van Schieland en Krimpenerwaard. Duurzaamheid en sociale kwesties zijn volgens Deul onlosmakelijk met elkaar verbonden. In samenwerking met Pakhuis de Zwijger wordt het project ‘Nature’s Narrative’ opgezet, waarbij niet-Westerse filosofieën over mens en natuur als uitgangspunt worden genomen. 

Wat inspireert je om ‘Nature’s Narrative’ op te zetten?
“Als ik heel ver terugdenk, staat me een beeld bij van mijn oma. Ik ben geboren in Paramaribo en daar woonde mijn oma bij ons in huis. Ze was altijd bezig met haar voeten in de aarde. Ze zei dat de aarde ons heel veel geeft, maar dat wij ook moeten teruggeven. Op die leeftijd en ook later zei me dat nog niets, maar op de een of andere manier is het een rode draad geworden in wat ik doe. Mijn zwarte oma komt uit een Afrikaanse traditie. ’Ik ben omdat wij zijn, wij zijn omdat jij bent’ staat centraal in de Afrikaanse Ubuntu filosofie, in tegenstelling tot Descartes’ uitspraak ‘Ik denk, dus ik ben’, waarin ratio en het individu centraal staan. In Ubuntu gaat het niet om het individu, maar om gemeenschapszin en een relatie tussen mensen en de aarde. Een ander voorbeeld waarin de mens en natuur anders wordt benadert is het Zuid-Amerikaanse Buen Vivir. Dit soort alternatieve denktradities en narratieven staan haaks op het rationele gedachtegoed dat in het Westen zo centraal staat van exploitatie, overheersing en superioriteit over andere volkeren en de aarde.”

Hoe verandert ‘Nature’s Narrative’ de wereld?
“Voor mijn werk heb ik jarenlang in ontwikkelingslanden en Europa gewerkt aan de verbetering van watervoorzieningen en duurzaam watergebruik. De afgelopen jaren ben ik duurzaamheidsvraagstukken van andere kanten gaan bekijken en ben ik tot de conclusie gekomen dat we met alleen een technocratische aanpak er niet gaan komen. We lopen al ver achter als je kijkt naar de klimaatdoelen. Het is dus juist nu belangrijk om ons af te vragen hoe we als mensen anders in het leven kunnen staan en hoe we ons verhouden tot de aarde. We moeten andere narratieven ontwikkelen. Met ‘Nature’s Narrative’ gaat het om het leren van andere culturen die anders kijken naar de natuur en de mens. Wij denken in het Westen dat we beschaafd en ontwikkelt zijn, maar onder het mom van moderniteit en industrialisatie is er de afgelopen vierhonderd jaar slavernij geweest en zijn er genocides gepleegd. En nog steeds worden mens en natuur geëxploiteerd. Is het Westen dus humaan en beschaafd? Dit is een (economisch)systeem gebaseerd op een barbaarse exploitatie van mens en natuur. Het is tijd om onze humaniteit terug te vinden. Dat kan onder meer door te leren van inheemse, niet-Westerse, culturen die we zogenaamd als minder ontwikkelt bestempelden. Nature’s Narrative wil een podium creëren voor en een stem geven aan andere (inheemse) narratieven over duurzaamheid, klimaatverandering en de natuur.”

Voor wat voor uitdagingen sta je?
“Met Nature’s Narrative wil ik tegen het heersende narratief ingaan. Organiserende principes van de Westerse economie zijn onder andere ras, gender en klasse. Alles wordt aan de hand van de scheidingslijnen die daaruit voortkomen georganiseerd. Dat zie je in instituten, ook binnen de duurzaamheidsdiscussie in Nederland. Duurzaamheid en sociale kwesties zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Als we het duurzaamheidslandschap eerlijker en gelijker willen maken dan moeten mensen met een andere culturele achtergrond ook gehoord worden. Die zijn op dit moment onzichtbaar in de discussie over duurzaamheid, terwijl ontzettend veel mensen met een andere culturele achtergrond hier ook mee bezig zijn. Ze kunnen een ander verhaal inbrengen. Een kruisbestuiving tussen verschillende narratieven is van onschatbare waarde om iets nieuws en beter te kunnen creëren. Dan kunnen we technocratische duurzaamheid combineren met duurzame levenshoudingen en de aarde van de ondergang behoeden.”

Nature’s Narrative wordt op dit moment ontwikkelt en is een samenwerking tussen Antoin Deul en Pakhuis de Zwijger.